Dat AI van grote invloed is en zal zijn in de toekomst, is duidelijk. Maar voor veel organisaties blijft de vraag: hoe ziet die toekomst eruit? Wat zijn de implicaties voor hun verdienmodellen? Deze vraag stelt ook Concreet Onderwijsproducten zichzelf. Samen zijn we een Return On Learning-expeditie gestart, waarmee we de wereld van AI ontrafelen, zin van onzin scheiden en een voedingsbodem creëren voor innovatie.
De AI-revolutie
Dat AI een hot en booming topic is waarin veel gebeurt mag duidelijk zijn. Alleen al tijdens het schrijfproces van dit artikel is de inleiding drie keer aangescherpt om de laatste ontwikkelingen mee te nemen. De ene na de andere tool wordt gelanceerd, grote Amerikaanse bedrijven kondigen miljardeninvesteringen aan, en vernieuwingen zoals ChatGPT 4.5 blijven ons verwonderen.
AI lijkt tegenwoordig alles te kunnen. Hoewel de basis van deze technologie al in de jaren 50 werd gelegd, heeft de lancering van ChatGPT (en de achterliggende LLM’s) in 2022 de ontwikkeling in een stroomversnelling gebracht. Het aantal toepassingen is nauwelijks bij te houden. Generatieve AI-tools kunnen naast tekst en beelden ook complete muziekstukken creëren. Agentic AI kan als een persoonlijke assistent fungeren, autonoom beslissingen nemen en zelfstandig taken uitvoeren. Maar verreweg het grootste deel van de bestaande AI-tools blijft onzichtbaar: voorspellende AI, die tumorcellen detecteert of de efficiëntste routes voor pakketbezorgers berekent.
Al deze mogelijkheden doen ons geloven dat AI een enorme impact gaat hebben op wat organisaties doen en de manier waarop ze dat doen. De grote vraag blijft echter hoe die impact eruit gaat zien. En als je met AI aan de slag wilt gaan: waar begin je dan? Het lijkt sterk op de paradox of choice – omdat er zoveel mogelijkheden zijn, weet je niet goed welke keuze je moet maken.
Bij het ontwikkelen van onze strategie voor de komende jarenhad ik vier punten opgeschreven en onze raad van toezicht gevraagd: wat vinden jullie nou belangrijk? Ze kozen allemaal voor AI. Daar moet je iets mee.
– Erik Meijering, Directeur Concreet Onderwijsproducten
Wij geloven dat het begint met het omarmen van het niet-weten en het stellen van vragen, zoals: hoe gaat AI fundamenteel mijn verdienmodel raken? Door te onderzoeken, te leren en niet te vroeg conclusies te trekken, kun je ontdekken welke waarde AI specifiek voor jouw context kan hebben. Zo leg je een stevige basis voor innovatie binnen je organisatie.
AI-innovatie aanjagen met Return on Learning
Diezelfde vraag stelde Concreet Onderwijsproducten zich ook. Als uitgever van lesmateriaal voor de bouwwereld zijn zij een belangrijke schakel in bouwend Nederland. Net als veel organisaties zien zij de opkomst van AI en willen ze begrijpen hoe het hun verdienmodel kan beïnvloeden.
Om die vraag te beantwoorden, zijn we samen op expeditie — we ontrafelen stap voor stap de wereld van AI. Dat doen we met Return On Learning, onze methode waarmee organisaties actief domeinen verkennen waar (nog) weinig kennis of ervaring over is – zoals AI. Het doel is niet direct rendement, zoals bij Return on Investment, maar het behalen van hoge leercurves. Het gaat om het opbouwen van kennis en inzichten die de basis vormen voor innovatie. Met andere woorden: Return on Learning.
Voor deze expeditie nemen we de tijd. Gedurende 20 weken zoeken we eerst de verbreding, om de bredere context van AI te begrijpen, en daarna de verdieping, om potentiële kansen voor innovatie gericht te onderzoeken. In feite werkt Concreet Onderwijsproducten hiermee aan de ontwikkeling van een lerende organisatie, waarin AI-expertise wordt opgebouwd.
De kracht van de verbredingsfase
Om richting en kaders aan het onderzoek te geven, werken we met KLI’s – key learning indicators. Dat zijn centrale vragen die wij ons stellen over AI. Want wat willen we nou eigenlijk gaan leren? Samen met Concreet Onderwijsproducten stelden we de volgende KLI’s op voor de verbredingsfase:
- Hoe werkt AI?
- Hoe gaat het de maatschappij en arbeidsmarkt beïnvloeden?
- Wat zijn ethische en juridische aspecten van AI?
- En hoe beïnvloedt het kennis en leren?
In het zoeken naar antwoorden trekken we samen op als één team. We volgen we onze nieuwsgierigheid en duiken in allerlei bronnen, zoals rapporten, documentaires, congressen en gesprekken met experts. Wekelijks komen we bij elkaar om de belangrijkste inzichten te delen met elkaar.
De antwoorden op deze KLI’s bieden cruciale inzichten en laten zien hoe diepgaand en onderling verbonden AI-gerelateerde vraagstukken zijn. Ze maken duidelijk waarom het essentieel is om de bredere context van AI goed te begrijpen voordat je concrete toepassingen verkent.
Neem bijvoorbeeld de juridische kant: in Nederland geldt omgekeerde aansprakelijkheid voor AI-toepassingen. Dit betekent dat bedrijven moeten kunnen aantonen dat eventuele schade niet door hun AI-product is veroorzaakt. Dit onderstreept hoe belangrijk het is om AI-technologie niet alleen functioneel te begrijpen, maar ook juridisch en ethisch goed te doordenken.
Ook op maatschappelijk vlak heeft AI ingrijpende gevolgen, met name in het onderwijs. Aanvankelijk stonden scholen kritisch tegenover generatieve AI, mede omdat het complete verslagen kan genereren en daarmee traditionele toetsvormen onder druk zet. Maar dat beeld kantelt. Steeds vaker wordt AI omarmd en krijgen vaardigheden als kritisch denken meer aandacht. Daar ligt een kans: hoe kan AI niet alleen een hulpmiddel zijn, maar actief bijdragen aan de ontwikkeling van kritisch denkvermogen?
Door de verbanden tussen deze inzichten te leggen, ontstaan nieuwe perspectieven en innovatiekansen. Dit helpt organisaties niet alleen om AI beter te begrijpen, maar ook om strategische keuzes te maken die hun verdienmodel en maatschappelijke impact op de lange termijn versterken.
We hebben nu veel meer inzichten in AI. Maar belangrijker nog: er zit een rode draad doorheen met wat het Concreet Onderwijsproducten kan brengen. Nu kunnen we gericht de diepte in gaan en zaken verkennen die voor ons en ons verdienmodel relevant zijn.
– Erik Meijering, Directeur Concreet Onderwijsproducten
Op naar de verdieping
We zijn nu halverwege deze AI-verkenning. De inzichten en perspectieven die tot nu toe zijn opgedaan, maken één ding duidelijk: AI gaat het huidige verdienmodel fundamenteel beïnvloeden. Daarom verkent Concreet Onderwijsproducten nu bewust de mogelijkheid om zich te ontwikkelen tot een AI-first organisatie – een organisatie waarin AI niet aan de randen wordt ingezet, maar juist een centrale rol speelt in de primaire processen.
Ik kijk ernaar uit om in proces en product vooruitgang te boeken. Dat we waarde gaan toevoegen voor die studenten die vakman willen worden, met iets waarvan men gaat denken: ‘Wow, dat is gaaf!’
Daar ben ik naar op zoek. Maar we moeten ook eerlijk zijn: we hebben geen garantie dat we het vinden, want innovaties zijn niet altijd gelukt.
– Erik Meijering, Directeur Concreet Onderwijsproducten
Met die ambitie in het vizier zijn we in de verdiepingsfase actief aan het leren en experimenteren. Zo blijven we cruciale inzichten opdoen die de organisatie dichter bij haar ambitie brengen – en haar verdienmodel toekomstbestendig maken.
Auteur: Stijn van Erp