Waar december zich kenmerkt door kerst, zo kenmerkt het einde van het jaar zich ook door het opstellen van jaarplannen. Een proces wat eerder een gewoonte is dan een ritueel. Wat een inspiratievol proces kan zijn waar creativiteit en toekomstdenken hand in hand gaan, is het bij veel organisaties spreadsheetvullen geworden. Het is een routinematig, gepland proces. Een proces gericht om tot achter de komma te plannen. Zou het niet juist moeten draaien om vooruitkijken en uitdagen?
De meeste jaarplannen bestaan slechts uit antwoorden, terwijl vragen juist zorgen voor een open perspectief. We omschrijven als bedrijf wat we aan productie verwachten, hoe we de logistiek regelen, hoe verkoop en export worden ingericht, hoe marketing in te zetten. En overheden kijken welke voorzieningen en problemen het komende jaar financieel afgedekt dienen te worden. Door te plannen kunnen in onze maatschappij grote organisaties en complexe processen bestaan en functioneren. Natuurlijk. Maar het is ook belangrijk te beseffen dat dit jaarlijkse ritueel bij overheden en bedrijven het kort-cyclisch denken versterkt.
Wat zijn de vragen, de onzekerheden die je hebt? Wat zou je willen weten om mogelijk grip op je toekomst te krijgen? Welke leercurves zouden helpen om je zicht te verrijken? Oftewel, wat zijn je KLI’s (Key Learning Indicators) naast de ongetwijfeld vele KPI’s die in je jaarplan staan? Wat moeten we nu gaan leren on sterker in de toekomst te staan? En welke investeringen ga jij doen in je toekomst om gestructureerd te leren en zo deuren te openen die tot nu toe gesloten waren?
Een jaarplan zonder vragen, is als een lichaam zonder brein. Alles wordt uitgevoerd, maar de intelligentie is verdwenen. Als je antwoorden hebt, bezit je kennis. Als je de juiste vragen stelt, beschik je over intelligentie.