Hoe kunnen we ervoor zorgen dat herdenken voor iedereen in Nederland waardevol blijft?

De Oorlogsgravenstichting beheert wereldwijd meer dan 50.000 oorlogsgraven en heeft 180.000 mensen geregistreerd als oorlogsslachtoffer. Mannen, vrouwen en kinderen die hun leven verloren tijdens de Tweede Wereldoorlog of tijdens gewelddadige conflicten daarna, zoals in voormalig Nederlands-Indië en tijdens recente vredesmissies. De Oorlogsgravenstichting wil de herinnering aan deze mensen levend houden door hun verhalen te verzamelen, te delen en door het onderhouden van de 50.000 Nederlandse oorlogsgraven overal in de wereld.

De uitdaging
De Oorlogsgravenstichting beheert wereldwijd meer dan 50.000 Nederlandse oorlogsgraven. Een belangrijke taak. Maar hoe definieer je deze taak? Uiteraard het onderhouden van de graven en omgeving, maar gaat het niet om meer? Vragen die alles te maken met het bestaansrecht én de toekomst van de Oorlogsgravenstichting. En met de mogelijke verruiming van haar maatschappelijke taak.

De gestelde vragen zijn de start geweest van een langdurige samenwerking tussen de Oorlogsgravenstichting en Six Fingers. Door te analyseren waar de maatschappij heen beweegt en te leren van maatschappelijke organisaties wereldwijd, ontstond het inzicht dat de stichting niet alleen verantwoordelijk is van het beheren van het verleden, maar juist een taak heeft voor de toekomst. Deze strategie is uitgewerkt en er is op doorgebouwd.

Het inzicht
De graven die de Oorlogsgravenstichting onderhoudt en de verhalen die zij verzamelt, zijn een waarschuwing voor onze generatie. Want als we vrede verwaarlozen, zijn oorlogsslachtoffers de prijs die we betalen. We moeten daarom niet alleen het verleden herdenken, maar juist ook de toekomst. Vrede is een gemeenschappelijk project, waaraan iedereen een steentje aan kan bijdragen. Van herdenken naar bedenken, daar zit de toekomst. Zo gaat het niet alleen over ‘zij die gevallen zijn’, maar ook over ‘wat zou ik doen?’ of ‘wat kan ik nu doen?’, want voor vrede moet hard gewerkt worden. Niet alleen het beheren van de graven, maar juist ook bewustwording van deze (ieders) individuele aandeel is daarmee de taak van de Oorlogsgravenstichting.

Veel sessies zijn gehouden om tot cruciale inzichten te komen. Met families van slachtoffers, andere organisaties die mensen herdenken, belanghebbenden uit de politiek en de Raad van Toezicht. Experimenten zijn opgezet op Ereveld Loenen met als doel verhalen en dilemma’s van slachtoffers ‘tot leven’ te laten komen. Zo kunnen nu via QR-codes verhalen van slachtoffers beluisterd worden, waar dilemma’s aan de luisteraars worden voorgelegd. Hoe handelde jij op het schoolplein bij een ruzie, keek je weg om kwam je tussenbeide? Ook is samen het concept voor de jaarlijkse herdenking op 4 mei opnieuw ontworpen, waar niet alleen het verleden herdacht wordt, maar ook iedere individuele rol voor het bewaken van vrede in de toekomst aandacht krijgt.

Door ideeën te creëren en experimenten op te zetten om de verhalen ’tot leven’ te laten komen, dilemma’s voor te leggen aan bezoekers van de erevelden en nieuwe vormen van communicatie te ontwikkelen, hebben wij mogen bijdragen aan de belangrijke taak van de Oorlogsgravenstichting. En hier zijn we dankbaar voor.