Actueel.

18 september 2025

Recente signalen en scenario's

Dreigt de VS uiteen te vallen?

Het idee dat de Verenigde Staten zouden kunnen uiteenvallen, klinkt als sciencefiction. En voorlopig is dat ook zo. Maar in de afgelopen maanden komt het idee toch regelmatig aan bod en groeit de aandacht met name in de academische wereld, in de media en zelfs in de politiek.

Bij Six Fingers denken we graag in scenario’s om de verbeeldingskracht en creativiteit te voeden. In dit artikel neemt Rob Adams je mee in de toekomstscenario’s die hij ziet voor Amerika.

1 september 2025

Het meest plausibele en gevaarlijke AI-scenario?

De stille overgave.

Auteur: Bart van Leeuwen

AI helpt ons steeds vaker met het maken van beslissingen, maar ongemerkt raken we ons eigen oordeel en kritisch denkvermogen kwijt. Het grootste AI gevaar is niet een opstandige robot, maar het feit dat wij simpelweg onze beslissingen klakkeloos uitbesteden aan AI. Met andere woorden, de stille overgave.

16 juni 2025

Van antwoorden naar vragen.

Auteur: Rob Adams

We leven in een tijd van antwoorden, niet in een tijd van vragen. Je ziet het elke dag. In de maatschappij waar politici elkaar bestrijden op basis van hun overtuigingen, landen elkaar bestrijden over dogma’s en gelovigen die elkaar bevechten vanwege hun interpretatie van God.

24 april 2025

Op AI expeditie met Concreet Onderwijsproducten

Auteur: Stijn van Erp

Dat AI van grote invloed is en zal zijn in de toekomst, is duidelijk. Maar voor veel organisaties blijft de vraag: hoe ziet die toekomst eruit? Wat zijn de implicaties voor hun verdienmodellen? Deze vraag stelt ook Concreet Onderwijsproducten zichzelf. Samen zijn we een Return On Learning-expeditie gestart, waarmee we de wereld van AI ontrafelen, zin van onzin scheiden en een voedingsbodem creëren voor innovatie.

20 maart 2025

Wat doen wij eigenlijk met AI?

Auteur: Bart van Leeuwen

“Gebruiken jullie AI?” Deze vraag horen we steeds vaker. Het antwoord is (uiteraard) ja! Maar wat betekent dat voor ons? AI is een integraal onderdeel geworden van onze manier van werken. Toch gebruiken we AI waarschijnlijk op een manier die voor velen niet direct voor de hand ligt. Voor ons draait het namelijk om twee essentiële aspecten: het genereren van waardevolle inzichten en het beschermen van gevoelige informatie.

Kan AI ons vervangen? Op dit moment zeker niet. Wij zien AI als Additionele Intelligentie die vooral onze rol als toekomstarchitecten verandert. Onze stelling: “Als je antwoorden hebt, bezit je kennis. Als je de juiste vragen stelt, beschik je over intelligentie” is relevanter dan ooit.

23 januari 2025

Kijk als een libelle

Auteur: Bart van Leeuwen

We kennen allemaal de verhalen van bedrijven als Kodak en Blockbuster. Ingehaald door challengers die dezelfde waarde kunnen bieden, maar de toegankelijkheid ervan weten te vergroten en de frustratie bij de consument wegnemen. Startups waarvan in het begin gedacht werd dat ze te klein waren om de markt te veranderen, maar uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor de ondergang van deze organisaties.

Waarom falen grote bedrijven, terwijl kleine startups de markt opschudden? Blockbuster en Kodak hadden net als iedereen toegang tot belangrijke veranderende inzichten, maar kozen ervoor af te wachten in plaats van te acteren.

6 januari 2025

Pas op voor het jaarplan zonder vragen.

Auteur: Rob Adams

Waar december zich kenmerkt door kerst, zo kenmerkt het einde van het jaar zich ook door het opstellen van jaarplannen. Een proces wat eerder een gewoonte is dan een ritueel. Wat een inspiratievol proces kan zijn waar creativiteit en toekomstdenken hand in hand gaan, is het bij veel organisaties spreadsheetvullen geworden. Het is een routinematig, gepland proces. Een proces gericht om tot achter de komma te plannen. Zou het niet juist moeten draaien om vooruitkijken en uitdagen? 

Een jaarplan zonder vragen, is als een lichaam zonder brein. Alles wordt uitgevoerd, maar de intelligentie is verdwenen. Als je antwoorden hebt, bezit je kennis. Als je de juiste vragen stelt, beschik je over intelligentie.

26 november 2024

Key Learning Indicators (KLI's) als langetermijn sturingsinstrument.

Auteur: Rob Adams

De toekomst is niet te voorspellen, zoveel is zeker. Wel kun je je erop voorbereiden en investeren om meer grip te krijgen. Bouwen aan je adaptief vermogen om te duiden en snel te acteren is cruciaal in een wereld waarin de omgeving continu verandert. Hoe meer je weet, hoe meer je gaat zien en hoe beter je inzicht krijgt in welke vragen relevant zijn voor de toekomst.

Een hoge ROL (Return on Learning) vertegenwoordigt deze toekomstgerichtheid van organisaties. Als er hoge leercurves worden gerealiseerd, vertegenwoordigen die een hoge waarde, want zonder deze lessen is het onmogelijk complexe vraagstukken het hoofd te bieden of mogelijkheden volledig te zien en te benutten.

7 oktober 2024

Non-lineair denken.

Auteur: Rob Adams

Traditionele vormen van strategiebepaling hebben een hoge vorm van arrogantie. Uitgangspunt is namelijk dat er een rol te spelen is in de toekomst en sterker nog, dat het bedrijf dan überhaupt nog zal bestaan. De bestaande organisatie en sector staat centraal en de strategie wordt zo de toekomst in gestretcht. Prima natuurlijk als de huidige rol nog relevant is in de toekomst en de bestaande dominante logica dan ook opgaat. De strategie wordt zo, zoals het zo mooi genoemd wordt, herijkt.

Deze statische manier van werken zorgt echter voor een groot probleem als de toekomst vraagt om een nieuw perspectief. We leven namelijk in een tijd waarin systemen elkaar steeds meer non-lineair beïnvloeden.

20 juni 2024

In gesprek met de stille generatie

Auteur: Luuk Huijsmans

Met appeltaartjes en een bus slagroom onder de arm, op weg naar zorglocatie Zonnehof in Tilburg. Het is tijd voor een goed gesprek onder het genot van een bakkie met ‘de stille generatie’. In tegenstelling tot de stille generatie staat de Babyboomer generatie ook bekend als de protestgeneratie. Juist het contrast tussen de vreedzame en protesterende karakters van deze twee generaties leverde de naam ‘de stille generatie’ op.

De stille generatie is geboren tussen 1928 en 1945. Vandaag de dag zijn zij dus tussen de 79 en 96 jaar oud. Zij zijn tijdens of net na de Tweede Wereld oorlog opgegroeid en maakten de moeizame wederopbouw van Nederland mee. Een periode waarin zij plichtsgetrouw deden wat nodig was. Er moest hard gewerkt worden om een toekomstbeeld op te bouwen. Van luxe of geld hoefde men niet te spreken, en toch werd er niet gezeurd.

16 mei 2024

Behoor jij tot de 2 procent?

Auteur: Rob Adams

Hoe ouder we worden, hoe minder ons brein in staat is nieuwe en innovatieve oplossingen te zien, laat staan deze te bedenken. Een opvallende studie waarin dit is aangetoond, is een onderzoek van George Land.

Hoe kun je de juiste creatieve engineers en wetenschappers selecteren die moeten werken aan baanbrekende innovaties? Het is een vraag die George Land bij de NASA in de jaren zestig van de vorige eeuw nogal bezighield.

18 april 2024

Waarom bestaat oordeelloos niet?

Auteur: Rob Adams

Oordeelloos. Een woord dat niet wordt herkend door Word. En Van Dale geeft als uitkomst ‘Geen resultaat voor oordeelloos. Het woord is verkeerd gespeld of het staat niet in het gratis woordenboek.’

Is het niet vreemd dat oordeel wel bestaat en oordeelloos niet? Alsof het vellen van een oordeel bestaansrecht heeft en oordeelloos verzamelen niet. Is niet het probleem dat situaties al met aannames, maatstaven en wat al niet meer beschouwd worden, waardoor cruciale inzichten niet gezien, gehoord en verzameld worden?

25 maart 2024

In gesprek met Gen Z

Auteur: Luuk Huismans
Je puberende dochter zit thuis op de bank en is aan het Facetimen met een van haar vriendinnen. Afko’s zoals “gemo” en “delulu is de solulu” vliegen je om de oren. Op dit moment voel je je waarschijnlijk ouder dan je bent. Je vraagt je dochter maar niet wat al die woorden betekenen, dat is immers gênant en ‘boomer’. Wij stelden een groep jonge Gen Z-ers alle vragen die jij aan de keukentafel niet gesteld krijgt.

Graag stellen wij Gen Z voor, ook wel de ‘iGeneration’ genoemd, geboren tussen 1997 en 2010. Nederland telt momenteel zo’n 3 miljoen Gen Z-ers die zich nu in hun studiejaren of het begin van hun werkende leven bevinden. Even een aantal kenmerken van generatie Z op een rijtje:

🛜 Staat bekend als ‘digital natives’ omdat zij zijn opgegroeid met het internet.
🏳️‍🌈 Is gewend aan- en omarmd meer diversiteit.
🌩️ staat bekend als een neerslachtige generatie, onder meer doordat zij zich zorgen maakt over het klimaat en goed ingelezen is in mentale gezondheidsproblemen.
☯️ Is opgegroeid in onzekere tijden en heeft daardoor meer behoefte aan stabiliteit, zowel sociaal als financieel.
✊Heeft zowel sociaal als politiek een sterke mening en laat deze meewegen in dagelijkse beslissingen.

Six Fingers is met een aantal Gen Z-ers het gesprek aangegaan om te achterhalen of zij zich herkennen in de stereotyperingen en aannames over hun generatie.

17 januari 2024

Actueel

Het overduidelijke belang van toekomstdenken

Auteur: Rob Adams
30 jaar geleden werd er vreemd opgekeken bij het idee dat in de toekomst iedereen een computernetwerk in huis zou hebben. Elektronisch zou kunnen mailen. Het idee van media-entertainment zonder je huis uit te gaan was helemaal bizar. En zie, we leven nu allen in die wereld.

Zomaar enkele toekomstvragen. Wordt Antarctica het grote geopolitieke probleem vanwege de toegang tot zeevoedsel, belangrijke mineralen, ertsen en energie? Hoe gaat AI ons werk veranderen en wat gaat dat doen met onze identiteit? Wat is de invloed van VR op sportbeleving en concerten, verandert de rol van stadions en podia?

17 oktober 2023

Actueel

In een tijd van oorlogen

Auteur: Rob Adams
In een tijd van oorlogen, polarisatie, kortetermijndenken, winstbejag, het sluiten van de ogen voor wetenschappelijke bewijzen en het uitblijven van een collectieve reactie op de vernietiging van onze leefomgeving, is hoop wellicht niet het meest verstandige. We zien ijsbergen verschijnen en net als bij de Titanic blijven we kijken en praten in plaats van te handelen en van koers te veranderen. En we weten hoe het met de Titanic is afgelopen.

Juist nu lijkt er door alles wat aandacht vraagt geen tijd meer te zijn voor langetermijndenken, als die tijd er al was. De toekomst heeft namelijk nog geen stem, terwijl het hier en nu continu schreeuwt om aandacht. Daarbij kan nadenken over de toekomst elke dag weer met een dag uitgesteld worden, vandaag vraagt immers vaak om direct handelen en aandacht.

12 oktober 2023

Actueel

Ieder probleem is al eens opgelost

Auteur: Rob Adams
Ieder probleem is al eens opgelost. De oplossing in de ene sector kan van grote waarde zijn voor een andere sector.

Veel organisaties en overheden kijken continu in hun eigen sector. Dat is het traditionele benchmarking. Maar zij kennen dezelfde problemen en belemmeringen. En denken en werken volgens dezelfde dominante logica. Een belangrijke reden waarom veel vernieuwing in een sector van nieuwe toetreders komt.

2 oktober 2023

Actueel

Adaptief vermogen is cruciaal

Auteur: Rob Adams
Adaptief vermogen is cruciaal. Wij gaan als mens uit van een planbare en controleerbare wereld. Een gevaarlijke aanname zoals de chaostheorie aantoont.

De Amerikaanse wiskundige en meteoroloog Edward Lorenz werkte in 1961 op het Massachusetts Institute of Technology aan een computermodel. Het model was bedoeld om voorspellingen te doen over de atmosfeer en afgeleid daarvan het weer. Tijdens simulaties merkte hij steeds afwijkingen op en kwam hij erachter dat het model steeds andere uitkomsten gaf. Zijn eerste gedachte was vanzelfsprekend dat het computermodel dan wel niet zou kloppen, want als mens moeten we uiteindelijk toch alles kunnen verklaren. Maar hij stapte af van deze aanname.

3 september 2023

Actueel

Pas op voor gemiddeldes

Auteur: Rob Adams
Je kunt met je linkerbeen in water met een temperatuur van 1 graad staan en met je rechterbeen in water met een temperatuur van 73 graden. Dan heb je het gemiddeld best aangenaam, maar beide benen zullen afsterven.

De logica binnen organisaties, die wordt gevormd door het opzoeken van eensgezindheid, neigt naar gemiddeld denken. En dat is een groot gevaar. Het uit de weg gaan van discussies die afwijken van het gemiddelde denken kan de toekomst ernstig in gevaar brengen. Maar als mens gaan we conflicten nu eenmaal graag uit de weg, of stellen we deze iedere dag weer een dag uit.

24 juli 2023

Actueel

Van tijdperk Kennis naar tijdperk Intelligentie

Auteur: Rob Adams
We naderen een tijdperk waarin we van een tijd van kennis overgaan naar een tijd van intelligentie. Kennis is overal en wordt steeds makkelijker toegankelijk. Net als IT grote bedrijven ooit een voorsprong gaf, maar deze voorsprong door Moore’s Law werd ingehaald, zo zal dat zijn voor kennis.

Waar grote bedrijven nu een kennisvoorsprong hebben, zal deze door technologie (denk A.I.) snel verdwijnen. In transities die vragen om doorbraken vormt expertise eerder de barrière naar de toekomst. De focus bij overheden en bedrijven zal moeten verschuiven van de juiste antwoorden geven naar de juiste vragen stellen.

6 juli 2023

Actueel

Oproep aan de democratie

Auteur: Rob Adams
Het is duidelijk dat het bijna onmogelijk is langetermijnbeleid te voeren in een politiek tigpartijensyteem, waar strategische en persoonlijke belangen de boventoon voeren in de keuzes die worden gemaakt. Een duidelijk voorbeeld hiervan hebben we gisteravond kunnen zien bij het aftreden van het kabinet Rutte-IV. Kortetermijndenken voert de boventoon.

We zijn echter op een punt in onze geschiedenis beland waar we de problemen niet meer kunnen oplossen met de oude en bestaande manier van denken. We worstelen met grote toekomstvraagstukken. Of het nu gaat om klimaat, de ontwikkeling van steden, de manier waarop we bouwen, energie of het inrichten van onze veiligheid. Wegen die leiden naar nieuwe perspectieven zijn nodig. Hard nodig.

14 juni 2023

Actueel

Ooit leefden we in een grot

Auteur: Rob Adams
Zonder de vraag, de verwondering, blijft de toekomst gesloten. We leven echter in een tijd van antwoorden, niet in een tijd van vragen. Je ziet het elke dag. In de maatschappij waar politici elkaar bestrijden op basis van hun overtuigingen, landen elkaar bestrijden over dogma’s en gelovigen die elkaar bevechten vanwege hun interpretatie van God. En je ziet het in je omgeving. Docenten die kinderen onderwijzen in het correct geven van antwoorden, ouders die gek worden van de vraag waarom en organisaties die wat er ook gebeurt blijven geloven in hun dominante logica. 

Zonder de vraag, de verwondering, blijft de toekomst gesloten. We leven echter in een tijd van antwoorden, niet in een tijd van vragen. Je ziet het elke dag. In de maatschappij waar politici elkaar bestrijden op basis van hun overtuigingen, landen elkaar bestrijden over dogma’s en gelovigen die elkaar bevechten vanwege hun interpretatie van God. En je ziet het in je omgeving. Docenten die kinderen onderwijzen in het correct geven van antwoorden, ouders die gek worden van de vraag waarom en organisaties die wat er ook gebeurt blijven geloven in hun dominante logica.

Educatie

Hoe leren we in de toekomst?

Auteur: Rob Adams
Onderwijs is de sleutel tot een wereld met meer mogelijkheden en gelijke kansen voor iedereen. Six Fingers denkt mee over kwalitatief beter onderwijs en een effectiever educatiesysteem.

Leren gaat een grote verandering tegemoet. ChatGPT, digitalisering, op afstand leren. Slechts een paar ontwikkelingen die invloed hebben op de vormen van educatie in de toekomst. Ontwikkelingen die invloed hebben op het beroep van de leraar, die hier in mee zullen moeten gaan. Het is niet de enige invloed, want ook de wereld van werk verandert. Andere beroepen gaan ontstaan, dus ook de inhoud van opleiden gaat veranderen. Voeg daar een nieuwe digitaal opgroeiende doelgroep aan toe die anders denkt en werkt dan docenten en het is duidelijk: de meerdere schuivende plateaus zorgen voor een dilemmazone. Vasthouden aan en verbeteren van het bestaande systeem is niet de oplossing, de wereld van educatie moet vernieuwen.

Data

Hoe kunnen we de explosieve toename van data en technologie overzien?

Auteur: Rob Adams
Ongeveer 65 procent van de wereldbevolking (zo’n 5,6 miljard mensen) is verbonden met het internet en daarnaast zijn ook 30 miljard IoT devices in voortdurende verbinding met het internet. Ze creëerden in 2021 79 zetabytes aan data. En volgens voorspellingen zal in de komende drie jaar meer data geproduceerd worden dan in de afgelopen 30 jaar.

Een verbluffende snelle groei die primair wordt gedreven door digitale technologische innovatie door een handjevol Big Tech bedrijven, die de wereld als hun markt zien. Om hun doelen te realiseren maken ze gebruik van de meest geavanceerde beïnvloedingstechnologieën gebaseerd op data die ze krijgen. Zo maken ze van hun klanten hun product, in ruil voor ‘gratis’ dienstverlening.

Steden

Kan mobiliteit de leefbaarheid in steden verhogen?

Auteur: Rob Adams
De tijd waarin we leven biedt de kans terug naar de tekentafel te gaan om leefbare steden te overdenken. We zijn als maatschappij blijkbaar op een missie om systemen zo efficiënt mogelijk te maken. Maar de vraag of die systemen ook echt bijdragen aan welzijn en ons levensgeluk, wordt volgens ons niet of onvoldoende gesteld.

In het huidige ontwerp staat de efficiëntie van het systeem en als afgeleide daarvan stadsplanning voor auto’s centraal. Het lijkt alsof steden zijn gemaakt voor auto’s, niet voor mensen. Het afgelopen decennium stond in het teken van smart cities. Technologie als doel in plaats van middel, met ook weer efficiëntie van het systeem als uitkomst.

Bewust of onbewust bekijken we mobiliteit met een efficiency bril. Dit ter discussie stellen is belangrijk om te vernieuwen.

Voedsel

Hoe ziet de wereld van voedsel eruit in 2033?

Auteur: Rob Adams
Het belang van voedsel hoeft niet benadrukt te worden. Het is een noodzaak en tegelijkertijd ook een bron van genot en sociaal samenzijn.

Na de tweede wereldoorlog werd door veel landen gezegd ‘nooit meer honger.’ Het nastreven van dit idee heeft geleid tot een eenzijdige kijk op voedsel winnen en vergaande efficiëntie. Een groot gewin voor toen, maar als we dit perspectief niet veranderen een groot verlies voor de toekomst. Door een groeiende bevolking wereldwijd is steeds meer landbouwgrond nodig en vraagt de veestapel om steeds meer voedsel en water. En daar is nu juist steeds meer tekort aan.

Hoe veranderen we de voorkeur van consumenten? Welke nieuwe vormen van landbouw zijn denkbaar? Hoe ziet het landschap er over 10 jaar uit? Welke rol kan verpakking spelen in het verlengen van gebruik? Zijn nieuwe vormen van voedsel denkbaar?

Wonen

Hoe bouwen en wonen we in de toekomst?

Auteur: Rob Adams
De grenzen van het bouwsysteem zijn behoorlijk opgerekt. Inmiddels zijn er ruim 400.000 Nederlanders die een woning zoeken. En zijn er 5,8 miljoen huizen die gerenoveerd moeten worden. Een enorme opgave.

75 jaar lang heeft de bouwindustrie geïnvesteerd in beton en steen. Sneller, efficiënter en goedkoper bouwen was het motto. Wat dit betekende voor het welzijn en de wereld waarin we leven stond minder hoog op de agenda.

We moeten anders gaan denken en handelen om een doorbraak te vinden en huidige problemen op te lossen. Wij geloven dat het kan. Wij zijn optimisten. 17 jaar onderzoek naar oplossingen geeft ons de munitie om met betaalbare, duurzame en gezonde oplossingen te komen. Samen kunnen we versnellen met oog voor de wereld waarop wij en generaties na ons leven.

Nationaal Comité 4 en 5 mei

Hoe herdenken wij in de toekomst op 4 en 5 mei?

Auteur: Rob Adams
Hoe ziet de toekomst van 4 en 5 mei eruit? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat herdenken voor iedereen in Nederland waardevol blijft? En dat de lessen uit het verleden ook in de toekomst op het vizier blijven? Grote vragen zonder eenvoudige antwoorden.

Vrede en vrijheid zijn voor Nederlanders een gegeven. Maar vrede is een gemeenschappelijk project, waaraan iedereen een steentje aan kan en moet bijdragen.

Je zou denken dat we ons nog steeds bewust zijn van de gruwelijkheden van de Tweede Wereldoorlog. Toch is dat niet het geval. Uit onderzoek uit 2023 blijkt dat 23 procent van de jongeren geboren vanaf 1980 twijfelt aan de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook blijkt dat een derde tot meer dan de helft weinig van de genocide afweet. Schrikbarend, maar ook een feit. Wat doen we als maatschappij verkeerd als de geschiedenis verwatert?